Müziğin İnsanlar Üzerindeki Etkileri

Müzik!

Bilinen anlamının dışında müzik, İnsanlıktan çok dağa öncede vardı. Son zamanlarda "Evrenin Sesi" başlıkları ile uzay ajanslarının kayıt altına aldıkları türlü uğultulardan tutun da insandan çok daha önce var olan canlı ve cansız tüm varlıkların bir şekilde bir ritmi vardı.

Yanardağların derinlerden gelen homurtuları ile büyüleyici kuş seslerine kadar sayısız ritim ile çevrili bir sahnedeyiz aslında. Ve böylesine görkemli bir sahneden etkilenmeden yaşamak asla mümkün olamazdı. Öyle de oldu!

Antik Çağlardaki ilk izlerinden günümüzdeki Modern Müziğe dek müziğin evrimine tanıklık etmekteyiz. Ve bu evrim, canlıların yaşamsal uyum değişimlerine benzer şekilde yaşamda kalmak adına başlayan bir serüvenin sonunda yerleşik yaşam konfor alanında keyif verici bir hale gelişine dek süregelmiştir. 

Müzik; duygu, düşünce ve olayları, insan kulağına hoş gelen, belirli bir estetik anlayışla düzenlenmiş ritmik ve uyumlu sesler aracılığıyla ifade etme sanatıdır.

Kaynak 1. Müzik Nedir?

Yukarıda yer alan "İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ TÜRK MÜZİĞİ SERTİFİKA EĞİTİM PROGRAMI" nda tanımlanan ifadesiyle "Duygu, düşünce ve olayları ..... sesler aracılığıyla ifade etmeye" müzik deniyor. Tanımlamada yer alan temel anlama dikkat ettiğimizde ana fikir tam olarak bu. 

Bu da bize müziğin ne zaman ve ne şekilde hayatımıza girdiğinin ipuçlarını veriyor.

Enstrümanların ilk izlerini Slovenya'da bir mağarada bulunan "Divje Babe Flütü" ile 35.000 ila 40.000 yıl öncesine tarihlesek de enstrümanların organik ürünlerden kemik, ahşap vb. olması sebebiyle keşfedilen antik bölgelerde üretilmiş olsa da enstrümanların izlerini bulmamızın imkansızlığı ile karşı karşıyayız...

Bilinen anlamı ile Arp ve Lir gibi telli enstrümanların Sümer ve Mısır topraklarında keşfetsek de bu keşiflerin daha da öncesinde üretimi ve çalımı daha basit olan vurmalı çalgılar da tarihi keşifler de yer alıyor.

Peki ama ilk enstrümanın keşfedilmiş olması mı yoksa kullanılmayı öğrenilmiş olmasını mı ele almalıyız!

İlk enstrüman! Evet... Dilimiz ve dudaklarımız yardımı ile çıkarabildiğimiz ve belirli düzende anlamlandırabildiğimiz seslerin ilkinin ıslıklarımız veya çağırımlarımız olması kaçınılmaz bir gerçektir. Bu anlatıma dair daha da aydınlanmanızı sağlamak için kıymetli sanatçılarımızdan Oğuz AKSAÇ ile Şan Eğitmeni Emre YÜCELEN'in youtube da yayınlanan sohbetine göz atabilirsiniz.

Sanatçımızın orada da belirttiği gibi duygu ve düşüncelerin ilk aktarımları ilk enstrümanımız olan ağzımız ile yaptığımızdan eminiz. Bugüne kadar devam eden bu yeteneğimize bugün de "Beat Box" olarak adlandırıyoruz.

Giriş paragraflarını geride bıraktığımıza göre asıl konumuza gelmemizin zamanıdır!

Müziğin insanlar üzerindeki etkileri... 

Müziğin insanlar üzerindeki etkilerinin büyük bir yüzdesini duyguların yönlendirilmesi olarak ele alabiliriz. Bu anlatım ile modern müzikte yer alan kategoriler üzerinden eğlence. mutluluk, hüzün veya kederlenmek anlamında yönlendirmelerden bahsetmiyorum.

Savaşlar. ayinler, dualar, doğumlar veya ölümler ardından düzenlenen törenler, mevsimleri müjdelemek ve doğa olaylarına karşı toplumsal tepkiler vermek gibi etkileri ele almamız gerekiyor. Sanırım bu başlıkları yazmak bile konuya dair ne denli geniş bir araştırma alanının olduğunu fark etmenize yaramıştır.

Savaş tamtamları ile başlamanın bile yakın tarih olduğunu kabullenerek savaş çığırtkanlıklarının da belirli bir amacı duyurmak üzere yine belirli bir düzende seslendirilmesini de müziğin tarihsel başlangıcına yerleştirmemiz gerekli. Bu da müziğin insanların üzerindeki etkisinin toplumsal ölçüde bile ne denli geçerli olduğunu göstermektedir. Bu tarihsel birlikteliğin asıl kanıtladığı şeyi görebiliyor musunuz? 

Müzik ve İnsan ilkel birlikteliklerinin üzerine inşa etmiştir ilişkilerini! 

Bu sözümü herkesin anlamasını beklemiyorum. O yüzden açıklamam gerektiğinin farkındayım...

İnsanların bugün dizi ya da film müzikleri, futbol sahalarında holigan marşları, konser alanlarında hep bir ağızdan aynı şarkılarda yer alan duygu ve düşünceleri haykırırken hayal edin!

Şimdi bir de böylesi bir topluluğu tam da o anda susturmak üzere eylemler gerçekleştirdiğinizi!

Sonuç ne olurdu?

Bir arada müzik ve sözlerle eğlenen ve varlığını ispatlayan o topluluğun yekpare öfkesi ile karşılaşırsınız!

Bu öfkenin sebebi de müziğin genlerimizdeki kayıtlarında çok ama çok uzun sürelerce eğlenmek ya da sakinleşmek için değil de savaşmak, toplumsal saygı zorunluluğu içeren ritüellerde bulunmak ya da doğa olaylarına karşı korku ve endişelerimizi dillendirmek için kullanmamızdandır.  bilinen ilk enstrümanın 40.000 yılı bulan yaşının yanında sesimizi kullandığımız ilk avlarımızın tarihlendiği 500.000 yıl öncesinin azametini düşünün... 

Bir de tüm bunların yanı sıra M.Ö. 4000 - 5000 yıllarından bu yana yerleşik yaşamlarımızda kullandığımız düşülen müzik aletlerimizin yaşına bakın. 

İşte böylesine toplumsal yönlendirmeler amacıyla kullanılan müziğin yakın geleceğimizde başlayan bireysel çalma listelerine dönüşmesinin de toplumlar içerisinde gözle görülür ayrımlar sebep olduğunu görüyoruz. Burada anlatmak istediğim şey; vaktiyle müziğe bireysel erişim ancak icracı veyahut bir icracı ile aynı yaşamı paylaşıyorsanız mümkündü. Bunun dışında tüm kapsamıyla törenler, savaşlar ve toplumsal etkinlik paylaşımlarında müzik ile buluşabiliyordunuz. Bu da yaşamın yönelimlerini bireysel olmaktan çok toplumsal hareketler ile gerçekleştiriyordu. Bu da isteseniz de gerçekleştiremediğiniz düşünceleriniz ya da baskı aldığınız hislerinizin artmasına sebep oluyordu.

Müzik ruhun gıdasıdır!

Yukarıya bıraktığım bu bilinen klişeye değinelim biraz da...

Müzik ruhun gıdasıdır! Bu cümleyi herkes samimiyetle karşılayıp, müziğin ruhsal yönlendirmelerini göz ardı ederek "sakinleştirici, iyileştirici, mutlu eden veya zindelik sağlayan" bir olgu olduğunu sayıklıyor. 

Hadi ama! Gerçekler bunlar değil. Az önce yukarıda toplumsal icralarında müziğin en basitinden kesilmesinin sonuçlarının neler olabileceğine değinmiştik. Evet, müzik ruhun gıdasıdır! Ancak her gıda gibi müziğin de kötü beslenmeye yönelik diyetleri var.

İntihara sürükleyen şarkılardan tutun da şiddeti sıradanlaştırıp yasaklı madde kullanımı özendiren sözlere varan zehirli gıdalarla dolu müzik endüstrisi. Bu cümle sanırım tüm yazımızın en keskin özeti niteliğini taşıyor. İşte bu ruhsal beslenmede dikkat edilmeden tüketilen müziğin insanlar üzerinde sayısız etkisi bulunuyor.

Konumuzun buradan sonrasını da sizlerin hayallerinize bırakıyorum. Tez ve benzeri konu araştırmalarıyla bu sayfaya gelen arkadaşlarım olacaktır. Burada özetini düştüğüm konuların detayları üzerine münazara etmek isterseniz bana ulaşabilirsiniz.

Her anlamda sağlıklı beslenmenizi dileyerek yazımı sonlandırıyorum....

Saygılarımla....